Wierzący  niewierzący, teizm – ateizm, transcendencja – immanencja, wymiar metafizyczny i jego logos – absurdalna przypadkowość materialna, uduchowienie – duchowa płycizna, stałe zorientowanie i stała miara – zmienność i relatywizm, wartości – nihilizm, nadzieja – bezsens, miłość – obojętność, odpowiedzialność – rozpasanie, rozumna wolność – samowola, zbawienie – śmierć i „całe zło świata”, tajemnica i zadziwienie – pycha nauki i rutyna codzienności, bezinteresowność – płaski materializm. Oto niepełna i nie w pełni uporządkowana lista opozycji, w ramach których Karol Tarnowski rozważa problem ateizmu i próbuje „uczciwie” opisać i zrozumieć współczesnego człowieka niewierzącego. Przywołane opozycje nie są jednak czysto opisowe, lecz pierwsze ich człony waloryzowane są pozytywnie, a drugie negatywnie.

Już sam tytuł – Uczciwie wobec ateizmu – zdradza, iż zwykle w tych kwestiach nie jesteśmy uczciwi. Zwyczajowo dokonywany przez wierzących podział na wierzących i niewierzących przebiega jednostronnie, przypisując tym pierwszym…