Wyrażenia <i>modus moriendi ecclesiae </i> – sposób umierania Kościoła w państwie komunistycznym, w swoistym kontrapunkcie do wyrażenia modus vivendi użył ówczesny arcybiskup Agostino Casaroli, prowadzący ze strony Watykanu (w ramach tzw. polityki wschodniej Pawła VI) rozmowy z władzami trzech komunistycznych państw środkowoeuropejskich: Polski, Węgier i Czechosłowacji.
Pełna formuła Casarolliego brzmiała: w Polsce chodzi jeszcze o modus vivendi, na Węgrzech o modus vivendi vel moriendi, w Czechosłowacji już tylko o modus moriendi Kościoła. Krótki esej Oto Mádra Modus moriendi církve był reakcją na te słowa – i na całą…
