Subskrybuj
Dr hab., socjolog, adiunkt w Instytucie Socjologii UW. Opublikował m.in.: Domeny symboliczne. Konflikty narodowe i etniczne w wymiarze symbolicznym (2006), Polska polityka pamięci. Esej socjologiczny (2008), Pornografia. Historia, znaczenie, gatunki (2010), Rozkosz zemsty. Socjologia historyczna...

Ciało w zwierciadle pornografii

Pornografia wpływa na odbiorców na głębszym poziomie. Prezentując ciała z pozoru zdrowe i zadbane, wpisuje się w dyskursy biowładzy, nakazujące nieustanną troskę o siebie.

Pornografia jest wszechobecna w Internecie. Oddziałuje na społeczeństwo jak nigdy. Pornhub – jeden z największych dostawców pornografii w Internecie – wykazał 14,7 mld wejść (1,68 mln wizyt na godzinę)1 w 2013 r. Przemysł pornograficzny stanowi wielki i dynamiczny biznes, który cechuje wielkie zróżnicowanie usług i produktów2. Sprawia to, że – czy tego chcemy czy nie – określa nasze style życia, preferencje i gust w coraz większym stopniu. Nawet jeśli nie konsumujemy treści pornograficznych, to ich wpływ na wiele innych sfer kultury masowej okazuje się bezsprzeczny (przemysł filmowy, reklamy lub nawet oczernianie w Internecie, tzw. revenge porn). Artykuł poświęcę reprezentacjom ciała w pornografii, zatem z konieczności pominę inne zagadnienia, które są przywoływane w debacie publicznej o obscenicznych treściach. Nie sposób jednak rozpocząć wywodu bez rozprawienia się z kilkoma mitami na temat pornografii. Po tym wstępie zaproponuję – siłą rzeczy uproszczoną – typologię pornograficznych ciał.

Mity

Zmierzmy się z kilkoma fałszywymi przekonaniami na temat pornografii, które podzielają nie tylko szerokie rzesze polskiego społeczeństwa, ale również wielu naukowców.

Mit pierwszy – pornografia nie stanowi poważnego tematu badań naukowych. Może się nią zajmować co najwyżej psychopatologia lub kryminalistyka. W rzeczywistości pornografia nie tylko okazuje się wartościowym przedmiotem badawczym, ale jest tak traktowana w światowej nauce. W Polsce do niedawna poświęcono jej niewiele uwagi, uważając ją za temat niepoważny.

Tymczasem pornografia jest zjawiskiem totalnym – odsyła do wielu sfer życia, reprezentuje uświadamiane i nieuświadamiane trendy społeczne. Reaguje niezwykle szybko na zmiany stylów życia, przemiany w sferze norm i wartości oraz postaw wobec społecznych tabu lub na pojawianie się nowych form gospodarowania. Nie stanowi idealnego zwierciadła – wiele zjawisk wykrzywia i wyolbrzymia – ale przyglądając się jej okiem uzbrojonym w naukowe szkło powiększające, można dostrzec wiele prawd o społeczeństwach daną pornografię produkujących i ją konsumujących.

Mit drugi – pornografia to prosta,…

Zyskaj nielimitowany dostęp do wszystkich artykułów, e-wydań i archiwum

  • Pełny dostęp do wszystkich artykułów
  • Każdy nowy numer od razu w e-wydaniu
  • Archiwum numerów zawsze pod ręką

Artykuł pojawił się w numerze: Oto ciało Twoje