Nie bój się, nie zabraknie, to krajowa czysta. / Ja, widzisz, przed wojną byłem komunista, / Bo ja chciałem być kimś, bo ja byłem Żyd, / A jak Żyd nie był kimś, to ten Żyd był nikt” – tak zaczyna się Opowieść pewnego emigranta, przeszywająco gorzki song Jacka Kaczmarskiego o polskich Żydach komunistach, marcowych emigrantach. Po latach łatwiej zrozumieć, jak niezwykły to utwór. Powstał w 1987 r., czyli w czasach gdy temat ten funkcjonował na ogół albo jako środowiskowe tabu, albo antysemicki stereotyp, używany zarówno przez część PRL-owskiej elity,…