W Prologu do Cząstek elementarnych Houellebecq wprowadza pojęcie „mutacji metafizycznej”, którym to mianem określa „radykalne i całościowe przemiany przyjętej powszechnie wizji świata” (tłum. A. Daniłowicz-Grudzińska, Warszawa 2003, s. 6). Autor wyznacza w historii Europy trzy momenty, gdy dochodziło do takiej przemiany. Pierwsza mutacja metafizyczna dokonała się, gdy pogańska starożytność ustępowała miejsca chrześcijaństwu. Druga – gdy nowoczesna nauka wypierała chrześcijański, średniowieczny obraz świata. Trzecia to okres, w którym toczy się akcja Cząstek…,a więc umownie czas „pokolenia ‘68”. To „pod wieloma względami najbardziej radykalna” mutacja – twierdzi autor. Houellebecq opatruje swoją diagnozę ciekawą uwagą. Otóż według niego do mutacji metafizycznej nie dochodzi wcale w momencie osłabienia czy też kryzysu istniejącej struktury społecznej. Przeciwnie – „kiedy pojawiło się chrześcijaństwo, Cesarstwo Rzymskie znajdowało się…